Հին հայկական ավանդական հարսանիք

Featured

14.01.2018.

Հնում հայկական հարսանիքներն ընդհանրապես սկսվում էին աշնան ամիսներին (որոշ շրջաններում Նավասարդից` օգոստոսի 11-ից սկսած) և ավարտվում Բարեկենդանի վերջին:Մեծ պասից մինչև հաջորդ աշուն հարսանիք չէր լինում;
Որոշ վայրերում հարսանիքների շրջանն ավարտվում էր Տըրընդեզին, այսինքն` այդ ժամանակ ավելի հստակ էր. Տեառնընդառաջից հետո հարսանիք չէին անում, թեպետ եկեղեցին թույլ էր տալիս;
Հարսանիքին նախորդում է խնամախոսությունը, որին առաջ փեսացուն չէր մասնակցում, իսկ այժմ պատգամախոսների հետ հարսնացուի տուն է գնում նաև տղան։ Հրավիրվում են մոտիկ ավագ ազգականները, խոսք առնելուց հետո որոշվում է նշանդրեքի օրը։ Այդ օրը փեսայի հարազատները նվագախմբով ու նվերներով, զարդարված սկուտեղներով կամ զամբյուղներով (խոնչաներով) գալիս են աղջկա տուն։ Հարսը հարդարվում է ընկերուհիների օգնությամբ՝ մի մեկուսացված սենյակում։ Նշանդրման հանդեսը սկսվում է, երբ քավորի կամ սեղանապետի առաջնորդությամբ հարսնացուին ընկերուհիները բերում և նստեցնում են փեսայի մոտ՝ ամենապատվավոր տեղում։ Թամադայի օրվա խորհուրդը ներկայացնող կենացներից հետո փեսացուն իր ձեռքով նշանի մատանին հագցնում է հարսնացուի մատին։ Նշանակվում է հարսանիքի օրը։…
Դե, իսկ բուն հարսանիքին հարկավոր էր լուրջ նախապատրաստվել, քանի որ այն ներառում էր բավական ծախսատար ու ժամանակատար հետևյալ քայլերը.
Հարսնացուի հարսանեկան շորերը տղայի կողմն էր պատրաստում;
Տղայի կողմն էր տանում նաև հարսի քողը և կարմիր ոտնամանները, ուստի հարսանիքին նախորդող օրերից մեկում տղայի տանն էին հավաքվում նրա բարեկամ կանայք և կատարում «բոյչափեքի» ծեսը,
Եթե փեսացուի ազգականներից կամ դրացիներից մեկը սգավոր էր լինում, հայրը կամ մայրը պարտադիր գնում է նրանց տուն և հարսանիքը երաժշտությամբ անցկացնելու թույլտվություն էր խնդրում:
Բուն արարողությունից երկու օր առաջ փեսացուի տանը «տաշտադրեքի» ծեսն էր լինում, որի ժամանակ հարսանիքի հացն էին թխում:
Հաց թխելու հաջորդ առավոտյան տեղի էր ունենում «եզմորթեքի» ծեսը:Այդ ընթացքում փեսացուի տնից մարդ էին ուղարկվում՝ բարեկամներին և ծանոթներին նույն օրվա երեկոյան հարսանիքին հրավիրվելու:Իսկ հրավերը յուրաքանչյուր շրջանում իր առանձնահատկություններն ուներ:
.Այդ օրը փեսացուն իր մի քանի ընկերների հետ գնում էր գերեզմանատուն, իր հին ու նոր ննջեցյալների հոգուն արքայություն բարեմաղթում և վերադառնում:
.Երբ հարսանքավորների մեծ մասը եկած էր լինում, մի ծերունի և մի խումբ երիտասարդներ, մի-մի վառած մեղրամոմ ձեռներին, դհոլ-զուռնայի և մի երկու ջահ բռնողների առաջնորդությամբ գնում էին քավորին բերելու:
.Քավորը կրում էր սպիտակ, կանաչ, կարմիր գույների ժապավեններով ուսկապ:Երբ նա դհոլի  դղրդոցով մտնում էր հարսանքատուն, բոլորը ոտքի էին կանգնում:
.Մինչև հարսանիքը հատուկ արարողակարգով ընտրվում էր չամուսնացած երիտասարդներից կազմված ազապների խումբ: Դրա ղեկավարը՝ ազապբաշին, միշտ պիտի փեսայի կողքին լիներ, իսկ ազապները՝ շարունակ շրջապատեին և պաշտպանեին ամուսնացող զույգին:
. Ազապներն ու ազապբաշին ընտրելուց կամ նշանակելուց հետո տեղի էր ունենում հինա — տանենքը, որը խորհուրդներով լի և բավականին գեղեցիկ ծես էր:
. Հինա տանելուց հետո տեղի էր ունենում փեսացուի շնորհօրհնեքի, սափրման և թագադրման՝ բավականին գունեղ ծեսերը:
19-րդ դարում ընդհուպ մինչև 20-րդ դարի սկզիբը հարսանեկան զգեստի համար կարևոր էր ոչ թե սպիտակ լինելը, այլ այդ շրջանին առավել բնորոշ տարազի մի նոր, հարուստ, ճոխ կարված տարբերակը: Դա պետք է լիներ հատուկ այդ օրվա համար կարված տարազ:
Մոտ 15-20 տարի առաջ կարելի էր որոշ գյուղերում գրանցել եզ մորթելու արարողությունը: Սա մեր հայկական հարսանիքի հնագույն ծեսերից մեկն է: Պահպանվել է և մեզ է հասել տան շեմի ծեսերը՝ ափսե կոտրելը, հարս ու փեսայի ուսին լավաշ գցելը, քաղցրով դիմավորելը, մեղր հյուրասիրելը և այլն:
Հայկական ամուսնական արարողությունը քրիստոնեության ընդունման օրից չի կորցրել իր կրոնական, ավանդական և իմաստային ձևը: :
Պսակադրության ընթացքում մատանիները, որոնք դրվում են փեսայի ու հարսի մատին, նրանց միության  նշանն են, իսկ վառվող մոմերը՝ հոգևոր ուրախության և աստվածատուր շնորհի:
Թագերը, որ դրվում են նորապսակների գլխինի նշան են նրանց ողջախոհության, քանզի Պսակը սուրբ է:
Գինի խմելը նշանակում է, որ նրանք իրենց համատեղ կյանքի թե՛ ուրախությունները և թե՛ դառնությունները միասին պետք է կիսեն և ճաշակեն: Եկեղեցին անհրաժեշտ է համարում, որպեսզի ամուսնանալ ցանկացող տղամարդն ու օրիորդը լինեն մկրտված: Պսակի խորհուրդն անհրաժեշտ է, որ կատարվի եկեղեցու մեջ, եկեղեցականի կողմից խաչեղբոր և ժողովրդի ներկայությամբ:

Реклама

Մայիսի 6

Featured

09.05.2017.

Լրացրու բաց թողնված տառերը:

Մեր աչքերի առջև փռվեցին երբեմնի շեները՝ ամայի ու կիսավեր: Բերդապարիսպների մնացորդների մոտ մի հինավուրց եկեղեցի կար՝ փլված գմբեթով: Պարսպի մի հատվածում ատամնախոր աշտարակ կար: Ճամփի եզրին մամռոտած շիրմաքարեր կային, թեք ընկած խաչքարեր: Ահա և պատմական Ոստան քաղաքի ավերակները: Եղեգիս գետի աջ ափը ամբողջովին ծածկված է այդ քաղաքի ավերված կառույցների քարերով: Նեղ-նեղ փողոցներ, հրապարակներ, իշխանական  դղյակներ, սրբատաշ ու հաստ պատեր, այստեղ-այնտեղ նետված զարդասյուներ, իսկ շուրջը՝ քար լռություն:

2.Կազմիր բառեր հետևյալ արմատներով՝

երբ, բերդ, սուրբ, աջ, զարդ

երբ-երբեմն,երբևիցէ,երբեք 

բերդ-բերդապարիսպ,

սուրբ-սրբազան,սրբատաշ,սրբապիղծ, սրբավայր,  

աջ-աջլիկ, աջակողմյան,

 զարդ-զարդատուփ, զարդանախշ, զարդյասյուն

3.Կազմիր բառեր հետևյալ ածանցներով՝

ավոր-կրոնավոր,

ուրդ-արձակուրդ, պարապուրդ,

որդ-վարորդ, հաճախորդ,

ակ-ամրակ, ազդակ, 

 

4. Գրիր այս բառերի հոմանիշները՝

անդորր-խաղաղ, հանգիստ,

ճամփա-ուղի, ճանապարհ,

երկչոտ-վախկոտ,

ականակիտ-վճիտ,հստակ,մաքուր

 

5.Գտիր տրված հարցերի պատասխանները

Եթե երեկ հինգշաբթի էր, վաղը`շաբաթ, ի՞նչ օր է այսօր-ուրբաթ

Ի՞նչ են ասում գայլերի խմբին-ոհմակ

Ձկների խմբին-վտառ

Ոչխարների խմբին-հոտ

Մեղուների խմբին-պարս

Խոզերի խմբինբոլուկ

Մտաշող

19.04.2018.

Картинки по запросу счастье

Ես ընտրեցի այս ամսագիրը, որովհետև ես հենց կարդացի այս ամսագիրը <<Մտաշող>>-ը իմ դուրը շատ եկավ և ցանկացա շարունակել: Շարունակելուց հետո այն ինձ ավելի շատ դուր եկավ և ես ցանկացա պատմել այս ամսագրի մասին: Այն ինձ թվում է որ շատ ճիշտ բաներ է պատմում, այն պատմում է, որ պետք չէ ամանորյա նվերներ ուզել, որովհետև իրական նվերը հենց քո կողքին է,և այդ նվերը հենց քո ընտանիքն ու քո բարեկամների երջանկությունն է:

Առաջադրանք 46

18.04.2018.

ի ձայնավորի հնչյունափոխությունը

1.Համեմատիր դեմ դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.

Սարգիս-Սարգսյան- ի-ն դարձել է ը, միրգ-մրգատու- ի-ն դարձել է ը, ջիղ-ջղային- ի-ն դարձել է ը, կաղին-կաղնի- ի-ն սղվել է, որդի-որդյակ- ի-ն դարձել է յ, կռիվ-կռվել- ի-ն սղվել է, խիղճ-խղճալ- ի-ն դարձել է ը, կծիկ-կծկել- ի-ն սղվել է, մահիճ-մահճակալ- ի-ն սղվել է, կոշիկ-կոշկեղեն- ի-ն սղվել է, նկարիչ-նկարչությու- ի-ն սղվել է, ավելանալով ություն, կղզի-կղզյակ- ի-ն դարձել է յ:

  1. Տրված բառերը տեղադրիր տրված շարքերում՝

ի-ն սղվել է (չի արտասանվում)- Մկրտչյան, նարնջագույն, վերջնական, դեղնավուն, գեղեցկանալ, փոթորկալի, սկզբնակետ, վրձնահարված, նկարչական, սրտամորմոք, կարմրավուն:

ի-ն դարձել է-ը, որը չի գրվում- վարչություն, մրրկածուփ, բժշկական, կնքել,

Մկրտչյան, նարնջագույն, վարչություն, վերջնական, դեղնավուն, գեղեցկանալ, փոթորկալի, մրրկածուփ, բժշկական, սկզբնակետ, կնքել, վրձնահարված, նկարչական, սրտամորմոք, կարմրավուն:

  1. Բառերը տեղադրիր համապատասխան շարքերում՝

որդյակ, քաղաքացիություն, տարեվերջ, աղավնյակ, ուղենիշ, գերություն, գերեվարել, հոգեբան, ոսկեթել, ոս

կերիզ, փոշոտ, բարություն, բարեպաշտ, ուղեգորգ, թշնամանալ, փոշեծածկ, կենդանություն, կղզիանալ, այգեպան, տարեդարձ, որդեգրել:

Բառավերջի ին

ա) Դարձել է ե- ուղենիշ, տարեվերջ, ուղենիշ, գերեվարել, հոգեբան, ոսկեթել, ոսկերիզ, բարեպաշտ, ուղեգորգ, փոշեծածկ, այգեպան, տարեդարձ, որդեգրել,

բ) Ընկել է- գերություն, փոշոտ, թշնամանալ, կենդանություն, բարություն,

գ) դարձել է յ- որդյակ, աղավնյակ, 

դ) պահպանվել է- քաղաքացիություն, կղզիանալ,

4.Հետևյալ բառերից փակագծերում տրված բառերի և մասնիկների օգնությամբ կազմիր նոր բառեր՝ ենթարկելով անհրաժեշտ հնչյունափոխության:

Թիվ (նշան)-թվանշան, գին(ցուցակ)-գնացուցակ, ուղի(գիր)-ուղեգիր, միս(գործ)-մսագործ, գարի(հաց)-գարեհաց, ծաղիկ(թերթ)-ծաղկաթերթ, դեղին(մորթ)-դեղնամորթ, խնդիր(գիրք)-խնդրագիրք, սիրտ(ցավ)-սրտացավ, բարի(կամ)-բարեկամ, այգի(պան)-այգապան, հոգի(ակ)-հոգեկան, երկիր(բան)-երկրաբան:

 

Задание

17.04.2018.

Птицы – наши друзья
Посмотрите на рисунки и скажите, какие птицы вам знакомы. Назовите их по-армянскиб а знаете ли вы, для чего нужны птицы в природе? Чем они полезны человеку? А может человек нанести вред птицам? Знаете ли вы, каких птиц называют перелётными, а каких зимующими?

Прочитайте описания птицы и найдите соответствующий рисунок.

Это птичка с округлой головкой, короткой шеей, короткими и округлыми крыльями. Клюв твëрдый и заострëнный к концу. В холодное время эти птицы сидят, тесно прижавшись друг к другу.

воробей

images

 

Это очень красивая птица. На голове чёрная шапочка, щёчки белые, а на горле чёрная полоска – галстучек, крылья и хвост – серые, спина – жёлтозелёная, а брюшко – жёлтое.

синица

download

 

У этой птицы красивое пёстрое оперение: верх тела – чёрный, на голове и на шее – белые пятна, клюв прочный и острый. Эту птицу называют лесным доктором.

 дятел

download (1)

 

На снегу прыгает птичка с алой грудью, с белой под цвет снега спинкой, с тëмными крыльями и хвостом. Пение этой птички можно услышать в зимнем парке.

снегирь

download (2)

 

Голова, крылья, хвост у птицы – чёрные, по бокам – белоснежные пёрышки. Хвост длинный и прямой, будто стрела, а клюв прочный и острый.

сорока

download (4)

 

У этой птицы крупное туловище и большие сильные ноги. Ходит большими шагами. У неё очень большой и крепкий клюв. Голова и крылья – чёрные, а остальное тело – серое. Эта птица каркает. Да ещë любит воровать блестящие вещи.

ворона

download (3)

Առաջադրանք 46.

17.04.2018.

Ալբերտ Էյնշտեյնի նամակը որդուն

<<Գոյություն ունի շատ հզոր Ուժ, որի պաշտոնական բացատրությունը առ այսօր գիտությունը չի տվել: Այդ Ուժն ինքն իր ներսում է և ուղղորդում է Տիեզերքում գործող մնացած մյուս երևույթները:

Այդ Համընդհանուր Ուժը ՍԵՐՆ է:

Երբ գիտնականները փնտրում են Տիեզերքի միասնական տեսությունը, նրանք մոռանում են ամենահզոր անտեսանելի ուժի մասին. Սերը Լույս է, որը լուսավորում է նրանց, ովքեր տալիս և ստանում են այն: Սերը ձգողություն է, որովհետև այն որոշ մարդկանց ստիպում է գրավել մյուսներին:

Սերը ուժ է, որովհետև բազմապատկում է այն լավագույնը, որը կա մեր ներսում և, որը մենք ենք, սա մարդկությանը թույլ չի տալիս ընկղմվել կույր եսասիրության մեջ: Մենք, հանուն Սիրո, ապրում ենք ու մեռնում: Սերը Աստված է, և Աստված Սեր է: Այս ուժը բացահայտում է ամեն ինչ և կյանքին իմաստ է տալիս: Իսկ փոփոխությունը, որը մենք չափազանց երկար ժամանակ անտեսում ենք, հնարավոր է` այն պատճառով է, որ մենք վախենում ենք Սիրուց>>:

 

 

Rabbit and frog

16.04.2018.

Նապաստակն ու գորտը

Նապաստակը ցատկոտելով գնում էր իր համար և ծաղիկ էր հավաքում: Երբ հասավ լճի մոտ, հանդիպեց գորտին, գորտը մոտեցավ նրան և ասաց.
-Բարև, նապաստակ:

-Բարև-պատասխանեց նապաստակը:

-Իսկ ո՞ւր ես գնում այդպես ուրախ- ուրախ:

-Ես գնում եմ ծաղիկ հավաքելու:

-Արի իրար հետ գնանք:

Այս գորտը  խորամանկություն  արեց, իսկ թե ինչ՝ ընթացքում կտեսնեք: Եվ այսպես նրանք գնացին ամենավտանգավոր անտառը, քանի որ  միայն այնտեղ կային գեղեցիկ ծաղիկներ, և այնտեղ նաև կային շատ գայլեր:  Գորտը գիտեր այդ մասին, իսկ նապաստակը՝ ոչ, բայց գորտը ոչինչ չասեց նրան: Երբ նրանք արդեն անտառում էին, բաժանվեցին և գնացին ծաղիկները ման գալու, բայց գորտը ոչ թե գնաց ծաղիկ փնտրելու, այլ գայլի մոտ, որին պարտք էր մեկ նապաստակ և եթե  մեկ ամսում նապաստակ չբերեր,  գայլը գորտին կուտեր: Եվ նրանք մտածում էին, թե ինչպես ուտեն նապաստակին, գայլը թաքնվեց, իսկ գորտը արագ մի քանի ծաղիկ հավաքեց և գնաց նապաստակին շեղելու: Երբ նապաստակը շրջվեց, որպեսզի գորտի դեմքը տեսնի, գայլը ետևից խոտերի միջից բռնեց խեղճ նապաստակին և խեղդեց: Եվ նրանք երկուսով կերան նապաստակին, նապաստակից մնացել էր միայն կմախքը: Եվ այսպես առակը վերջացավ:

Անուշկա Մանուկյան

The rabbit jumped for himself and picked a flower. When he reached the lake, he met the frog.

-Hello, rebbit.

-Where are you going so happy and happy?

— I’m going to gather flowers.

— Let’s go with each other.

This frog has cunning. And what we will see in the course of time. And so they went to the most dangerous. Because there were only beautiful flowers there. And there were many wolves there. The frog knew about it. Rabbit no. But she did not say anything to her. When they were already in the forest, they were divided and went to the flowers. But he did not go to look for a flower other than a wolf. Who was owed a rabbit in a month, the wolf would eat the frog. And they thought of how to eat the rabbit. The wolf hid, and the frog gathered some flowers and went to the rabbit. Whenthe rabbit turned up to see the frog’s  face,the wolf  caught the rabbit behind and choked it.And they both lost the rabbit.Only the skeleton had left the humpback.And so the parable has ended.

Նամակ մայրիկին

16.04.2018.

Մայի’րկ, բարի լույս, գիշերը լավ ե՞ս քնել: Այսօր շատ դժվարություններ են քեզ երևի սպասվում չէ՞: Երևի ես հենց դպրոցից գամ, տանը ավերակներ կլինի: Ես և եղբայրս քեզ շատ ենք տանջում չէ՞: Մայրի’կ, գիտես չէ այսօր դպրոցում իմ համար շատ հետաքրքիր օր է եղել և հիմա էլ շատ լավ է տանը:

Առաջադրանք 45.

16.04.2018.

1.Աղայանի Մանկական պատմվածքներից դուրս գրիր կոչական ունեցող նախադասություններ:

Ոսկին և երկաթը

— Ահա այդպես պարծենկոտ ես դու, ոսկի աղա’, քո փայլից կուրացած ՝ուրիշի
լավությունը չես տեսնում:

Երկու այծ

— Դու ետ գնա’, որ ես անց կենամ, — ասաց մեկը:
— Քեզ ասում եմ, ետ քաշվի’ր, առաջ ես եմ բարձրացել կամրջի վրա:

Մեղուն ու հավը

Իմ կարծիքով ՝ այսքան կչկչալուն մի ձուն շատ քիչ է:
Այնպես չէ, իմաստուն հավի’կ  մարիկ:

 

2. Տրված նախադասությունների տարբեր դիրքերում կոչականներ ավելացրու:

ա) -Հայրի’կ, ինչու՞ արագիլը ձագին միշտ բնի ուղղությամբ է վեր կանչում,- մի անգամ հարցրեց Արամը:

բ) -Տղա’ս, լռություն կա, որ հազար խոսք արժի,-ասաց մայրը:

գ) Եղբա’յր, էլ ինչպե՞ս չգոչել նրանց.
-Կանգ առե’ք, մի’ կտրեք ծառը:

դ) Բացիկի մեջ տղան գրեց.«Շնորհավորում եմ տարեդարձդ, քույրի’կ, և ամենայն բարիք մաղթում»: